(spisana z "Kroniki szkolnej" Władysława Rdzanowskiego

kronikajpg [300x117]"Ku wiadomości potomnym, pożytkowi tym, którzy pracując w tej szkole, dalej będą kontynuować i uzupełniać zapoczątkowaną w dniu 31 maja 1949 r. niniejszą kronikę. Życzeniem rozpoczynającego jest aby trud nauczyciela około wychowania i nauczania dał zdrowe i obfite owoce ku chwale i pożytkowi naszej Najjaśniejszej Polsce Ludowej, o której śnili i marzyli nasi dziadowie przez setki lat."

Historia powstania szkoły w Radziejowicach sięga dość odległych czasów bo aż XVIII wieku. Według opowiadania najstarszego w roku obecnym mieszkańca tutejszej wsi - Koźbiała Jakuba, 84 letniego starca, przed założeniem parafii Radziejowice (przedtem parafia Mszczonów) i wybudowaniem kościoła przez hrabiów Krasińskich była kaplica dla służby i "pańszczyźniaków", a w jej sąsiedztwie - budynek drewniany, w którym mieściła się "prababka" - szkółka dworska..
Budynek ten spalił się, a szkoła została przeniesiona do sąsiedniego budynku znajdującego się naprzeciwko obecnego budynku szkolnego. W budynku znajdowało się pomieszczenie dla jednego nauczyciela i dość obszerna izba, przeznaczona na klasę szkolną. Do szkoły należała działka ziemi o przestrzeni około 2 morgów, która od strony południowej sięgała do stawu. W tym to drugim budynku, według opowiadającego Koźbiała, szkoła istniała przez bardzo długi czas XIX wieku i początek XX wieku. W 1939 r. spalili go Niemcy, ale już jako dom własności prywatnej.

W miarę zwiększania się liczby dzieci (pierwsze lata XX wieku) przydzielono drugiego nauczyciela, a na klasę wynajęto (w czasie pierwszej wojny światowej) pokój w domu ob. Bobruk Wiery, córki carskiego generała Ustimowicza. 
Ponieważ dom generała Ustimowicza był obszerniejszy, a właściciel nieobecny (znajdował się w Rosji), więc z budynku szkolnego całkowicie przeniesiono szkołę do domu generalskiego. 
Po powrocie właściciela z Rosji musiano szukać nowego lokum dla pomieszczenia szkoły, nie zajmując budynku szkolnego, ponieważ na szkołę już nie nadawał się takowy. 
Od tej pory tzn. mniej więcej od 1925 roku szkoła zaczyna wędrować po różnych "chałupkach" wiejskich trafiając między innymi do domu obecnego właściciela Cejrowskiego Walentego (1 kl.) oraz do domu Szymczaka Feliksa (2 kl.), Iwańskiego Romana(1 kl.). W domach wyżej wymienionych właścicieli szkoła przetrwała do czasów umieszczenie jej w budynku własnym. 
Około 1930 roku mieszkańcy Radziejowic zaczynają myśleć o budowie budynku szkolnego, ba nawet hrabini Krasińska Marta przychodzi z pomocą ofiarowując na cel budowy 20 tysięcy sztuk cegieł. Za mały to jednak dar aby móc przystąpić do wznoszenia budynku szkolnego.
Prócz tego komplikowała się sprawa o plac, gdyż własny przylegający do stawu według orzeczenia władz szkolnych nie nadawał się, aby na nim wznosić budynek szkolny. Wobec tego przedstawiciele gromady Radziejowice nawiązują pertraktacje z majątkiem Radziejowice o zamianę gruntów.
Po kilku latach bo dopiero w roku 1935 strony się ugodziły i zamiana gruntów została zakończona.
Ze strony gromady umowę zamiany gruntów podpisał Walczak Michał Białecki Józef - bardzo zacni i uczciwi gospodarze Radziejowic. 
W myśl umowy szkoła otrzymała w zamian za swój plac dwa place po obydwu stronach drogi wiodącej do Grodziska Maz., u jej wylotu. Łączna powierzchnia obydwu działek wynosiła według orzeczenia ówczesnego komisarza ziemskiego -1,97196 ha.
Mając już plac, praca około budowy nowego budynku posuwa się dość szybko, ówczesna Rada gminna uchwala kredyty w wysokości 10 tysięcy złotych i wstawia do preliminarza budżetowego na rok 1935/36, występuje z wnioskiem do Towarzystwa Popierania Budowy Szkół Powszechnych o udzielenie subsydiów, zawiązuje, wyłania spośród siebie komitet budowy szkoły na czele któego obok wójta ob. Pindora Bronisława  znajduje się ob.Bielecki Henryk - właściciel majątku Gnojna pełniący w swym czasie zaszczytne stanowisko prezesa Szkolnych Rad Oświatowych na okręWarszawski. Z członków Komitetu należy wymienić ob. Koziarskiego Kazimierza z Radziejowic, Majewskiego Adama z Bud Nowych, Zdrojewskiego ze wsi Ciemne - Gnojna i Rdzanowskiego Władysława nauczyciela szkoły powszechnej z Radziejowic. Członkowie tegoż Komitetu działali wspólnie, odbywali wspólne zebrania z identycznym Komitetem budowy szkoły we wsi Wręcza, gdyż Gmina w jednym czasie wznosiła dwa budynki szkolne.
Rok 1936 był rokiem przygotowawczym: gromadzącym gotówkę i materiał budowlany i rokiem rozpoczęcia pracy przy budowie. Architektem budowy był niejaki ob. Bożedaj z Warszawy. Planów budynku dostarczyło Kuratorium Okręgu Szkolnego Warszawskiego. Plany te jednak nie odpowiadały całkowicie wymogom szkoły; jak były tanie w wykonaniu wg nich, to brak było szatni, a jak uwzględniały pomieszczenia na szatnie, to znów kosztowały o 5 tysięcy drożej. 
Na życzenie Komitetu architekt opracował plan owego pomysłu, przewidział w nim miejsce na szatnie i na umywalnie. Plan ten jednak władze szkolne utrąciły, polecając wykonać wg ich projektów. Sprawa o plan trwała dość długo, aż wreszcie Komitet musiał iść po linii wymogów władz szkolnych.
szkola1938jpeg [300x212]Budowę budynku szkolnego rozpoczęto złożeniem kamienia węgielnego w drugiej połowie miesiąca maja 1937 r. W roku 1937 pobudowano mury i nakryto dachem. 
W roku 1938 wytynkowano wewnątrz, założono podłogi i z dniem 1 września 1938 r. oddano ten oto budynek do użytku szkolnego. 
Pierwsza niedziela września 1938 roku byłą niezwykłą niedzielą, bowiem w tym dniu oficjalnie przekazano budynek szkolny "Szkole". Na uroczystości byli obecni: Kurator D.S.W., inspektor szkolny ob. Radwański, miejscowe Grono nauczycielskie: św.p.Kruk Marian - kierownik szkoły, Krukowa Aleksandra, Cebula Stanisław (obecnie Boratyński) i Rdzanowski Władysław - nauczyciel, wójt gminy Pindor Bronisław, mieszkańcy Radziejowic i okolicznych wiosek, i dziatwa szkolna.

W roku szkolnym 1938/39 szkoła tutejsza była szkołą drugiego stopnia, o czterech nauczycielach z liczbą uczniów około 200 chodzących. Szkoła realizowała program według "zielonej ewangelii" w zakresie 6-ciu klas, gdzie klasa VI-ta była dwuletnią. Taką właśnie dwuletnią klasę VI-tą w roku szkolnym 1938/39 ukończyło 30 uczniów, którzy wraz z gronem nauczycielskim znajdują się na załączonej obok fotografii. 1939jpg [300x192]"
Nowy budynek przekazano do użytku szkolnego w pełnym "uzbrojeniu": cztery klasy umeblowane w nowe ławki, stoły na podestach, foteliki biurowe, szafy i tablice kryte linoleum o wymiarach 3 m x 1,10 m. Pokój nauczycielski, w którym mieściła się również kancelaria szkoły też posiadał nowe umeblowanie składające się z pięknego, dużego o trzech szufladach stołu wraz z pięcioma krzesełkami, szafy na akta szkolne. Całości dopełniał stoliczek wraz z pięciolampowym aparatem radiowym i śliczna sztora zawieszona na oknie. W pomoce naukowe szkoła też była należycie wyposażona.
Nadszedł dzień 1 września 1939 r. pamiętna data napaści wojsk hitlerowskich na bezbronne granice naszej ojczyzny, dzień rozpoczęcia II-ej wojny światowej. Wojska okupacyjne do Radziejowic wkroczyły 8 września 1939 r. Niemcy wkraczając zajęli budynek szkolny, zamieniając go chwilowo w koszary wojskowe, niszcząc część umeblowania, zabierając aparat radiowy i piękną sztorę z okna oraz paląc pomoce naukowe, bibliotekę i wszystkie akta szkolne. Po paru tygodniach przemarsze wojsk niemieckich ustały, budynek hitlerowcy opuścili, ale za to rozpoczęła się nowa "okupacja" budynku, a okupantami była gmina, która na piętrze w budynku szkolnym umieściła swe biuro i mieszkanie dla sekretarza. "Okupacja" piętra budynku szkolnego przez gminę trwałą do 10 stycznia 1947 r.

kadra39jpg [300x189]Zajęcia roku szkolnego 1939/40 rozpoczęto w pierwszych dniach listopada i odbywały się w budynku szkolnym. 
W dniu 1 maja 1940 r. umarł kierownik szkoły śp. Kruk Marian (gruźlica), po którym pełnienie obowiązków kierownika szkoły objął ob. Kowalik Stanisław (pierwszy z lewej)wysiedlony przez Niemców kierownik szkoły ze Śląska.
W roku szkolnym 1940/41 budynek szkolny znów został zajęty przez okupantów, a zajęcia szkolne odbywały się w domu ob. Gratkowskiego Jana w dwóch izbach. Przenoszenie zajęć szkolnych z budynku szkolnego do domów prywatnych w czasie okupacji, odbywało się bardzo często; ile razy odbywał się przemarsz większych jednostek wojsk niemieckich na wschód czy na zachód, tyle razy następowało emigrowanie z zajęciami szkolnymi na wieś do chłopów.
Te ciągłe wędrówki doprowadziły do tego, że w końcu szkoła z całego umeblowania posiadała tylko 30 ławek dwusiedzeniowych, dwie tablice i stół z pokoju nauczycielskiego, a reszta została zniszczona i zrabowana.
W 1943 r. kierownik Kowalik Stanisław przenosi się do szkoły w Słabomierzu, a kierownikiem szkoły tutejszej zostaje ob. Rdzanowski Władysław (na fotografii 1). Z dniem 1 lutego 1944 r. na stanowisko nauczycielki zostaje przeniesiona Zofia Badowska z Otwocka.
Największy kryzys z czasów okupacji szkoła przechodziła z początkiem roku szkolnego 1944/45. Powstanie w Warszawie (sierpień 1944 r.) wypędza jej mieszkańców na wieś. Całe Radziejowice z sąsiednimi wioskami okupowane są przez ludność Warszawy. Nadchodzi 1 wrzesień 1944 r. Budynek szkolny zajęty przez Niemców, domy gospodarzy w Radziejowicach - przez Warszawiaków, a szkoła zajęć rozpocząć nie może z braku pomieszczenia. Kierownictwo szkoły organizuje komplety po 10 - 25 uczniów i nie tylko w Radziejowicach, ale na Krzach Dużych i Adamów Parcelacja. Nauczycieli wówczas było dużo, a zwłaszcza nauczycielek; Grono nauczycielskie liczyło wtedy pięć sił etatowych i pięć kontraktów. 
W listopadzie 1944 r. udało się kierownictwu szkoły zdobyć salę w domu parafialnym na klasę szkolną. W tej sali naprawdę dużej, uczyły się jednocześnie dwa komplety, prowadzone przez dwie siły nauczycielskie. taki stan trwał do wyzwolenia.
16 styczeń 1945 r. - dzień wyzwolenia Radziejowic. O godzinie 11- Niemcy opuszczają budynek szkolny, udając się szosą w kierunku Grodziska Maz. O godzinie 15-tej do Radziejowic wjeżdżają czołgi wojsk wyzwoleńczych.
Dnia 1 lutego 1945 r. szkoła rozpoczyna zajęcia we własnym budynku. 
podwieczorekjpg [300x190]Dnia 29 czerwca 1945 r. było zakończenie roku szkolnego 1944/45. W uroczystości tej wzięła udział duża ilość rodziców, którzy przygotowali dla dzieci całej szkoły obfity podwieczorek.
W tym to roku szkoła szkoła tutejsza po raz pierwszy wypuściła (że się tak wyrażę) ze swych murów uczniów z ukończonymi 7 - ma klasami. Uczniami tymi byli:Rdzanowski Stefan, Ujazdowska Aniela, Tondera Tadeusz i Dylewski Zygmunt.
Rok szkolny 1945/46 rozpoczyna się 3 IX przy częściowej zmianie personelu, mianowicie na miejsce nauczycielki Piechnik Zofii, która pracowała od 1 III 1945 r. do 30 VI 45 r., przybyła Grzesińska Barbara.
W budynku szkolnym na piętrze mieści się biuro urzędu gminnego, a mieszkanie kierownika szkoły zajmuje sekretarz w.w. urzędu. Interwencja Inspektora szkolnego w sprawie przeniesienia biura urzędu gminnego nie odnosi skutku. Taki stan trwał do dnia 19 stycznia 1947 r.
W dniach 14, 15 i 16 lutego 1946 r. odbywał się ogólny spis ludności w nowowyzwolonej Polsce Ludowej, w którym czynny udział na terenie tutejszej gminy brało miejscowe nauczycielstwo.
W dniu 28 czerwca 1946 r. zakończono rok szkolny. 19 absolwentów z ukończoną siódmą klasą opuszcza szkołę. Są to następujący uczniowie: Boratyńska (Cebula)Hanna, Cieśliński Daniel, Dąbrowska Marianna, Dziekański Edward, Drążkiewicz Stanisław, Jaroń Zygmunt, Jaworska Genowefa, Kordel Zofia, Kowalik Aleksandra, Kruk Regina, Łojszczyk Barbara, Oracz Anna, Pawlak Eugeniusz, Soból Barbara, Trolińska Marianna, Włodarkiewicz Tadeusz, Woźniak Artur, Zabrzygraj Hanna, Sadowski Eligiusz Arkadiusz.
Rok szkolny 1946/47 wypuszcza z murów szkoły tutejszej następujących absolwentów: Borowski Stanisław, Kowalska Krystyna, Michalski Kazimierz, Siwiec Jerzy, Siewierski Michał, Niewola Lucyna, Rumiński Józef, Rudzińska Barbara.
W roku szkolnym 1947/48 ukończyli klasę siódmą następujący uczniowie:Malkiewicz Bogdan, Nowakowska Zofia, Śliwińska Otylia, Soból Michał, Jaworska Henryka, Majchrzak Halina, Wiśniewski Jan, Pietrzak Krystyna, Woźniak Mieczysław, Tondera Barbara, Rafałowski Ryszard, Bielawska Iwona, Rajer Józef, Pytlak (?), Włodarczyk Janina, Sadowska Leokadia, Sadowski Zdzisław, Plaban Alicja, Kamińska Krystyna.
19 stycznia 1947 r. w szkole wyborcy gminy tutejszej oddawali swe głosy na kandydatów do Sejmu Ustawodawczego Polski Ludowej. W trzy dni przed tym faktem budynek szkolny pozbył się "okupanta" - Zarządu gminnego."   

Wszelkie prawa zastrzeżone © Szkoła Podstawowa im. Władysława Rdzanowskiego w Radziejowicach

Realizacja: Superszkolna.pl

Zaszyfrowany adres tej strony